Nieuwe auto’s, nieuwe regels

Steeds meer auto’s zijn voorzien van tech- nologieën die de bestuurder assisteren bij o.m. inparkeren, op de rijbaan blijven en tijdig remmen voor obstakels. Dat roept juri- disch interessante en onvermijdelijke vragen op. Want in de huidige verkeerswetgeving is de bestuurder nog verantwoordelijk voor alle han- delingen, de technologie is slechts aanvullend of ondersteunend.

Vaak gaan technologische ontwikkelingen sneller dan de benodigde aanpassingen in de wetgeving. Er zijn nu nog geen volledig auto- nome auto’s die zonder menselijk toezicht op de openbare weg kunnen rijden, maar de grote autoproducenten hebben aangekondigd deze binnen enkele jaren op de markt te zullen bren- gen. En dan moet de wetgever in hoog tempo volgen.

Bij technologische ontwikkelingen met maat- schappelijke impact gaat het altijd om de vraag aan welke eisen producten precies moeten voldoen. En: hoe is de aansprakelijkheid gere- geld als door het product – en/of de daaraan verbonden technologie – schade ontstaat? Dat geldt voor bijvoorbeeld nieuwe medicijnen, nieuwe bankproducten, maar ook voor de tech- nologie van zelfrijdende auto’s.

De aandacht gaat bij zelfrijdende auto’s voor- al uit naar de aansprakelijkheid. Het betreft immers niet alleen technologie die niet mag falen, maar ook om maatschappelijke en ethi- sche normen. Wanneer heeft een zelfrijdende auto ‘schuld’? En mag technologie – zoals een algoritme – beslissingen nemen die mogelijk mensenlevens kosten?

De huidige verkeerswetgeving legt de verant- woordelijkheid voor de menselijke inschatting van een situatie neer bij de bestuurder – dat zijn beslissingen die een computer (nog) niet kan nemen. Een zelfrijdende auto die uitwijkt en daardoor een ander incident veroorzaakt, kan ‘technisch correct’ gereageerd hebben, maar een bestuurder zou in dezelfde situ-atie mogelijk tóch aangesproken worden. Anticiperen is ook lastig: een bestuurder kan zien aankomen dat een persoon wil gaan over- steken, maar de strikt technische waarneming van de zelfrijdende auto ‘ziet’ slechts een wach- tend persoon – niet diens voornemen om de straat op te lopen.
Productaansprakelijkheid bij autonome auto’s wordt dus een hot topic. Als er geen bestuurder meer is en het besturen (lees: anticiperen, oor- delen, beslissen, handelen) door de aanwezige techniek wordt overgenomen, dan komen bij een eventuele schuldvraag als eerste de pro- ducenten van die techniek in beeld.

Want waar zou de benadeelde anders terecht kunnen?
Er moeten nog veel juridische vragen beant- woord worden voordat deze wetgeving solide is. Naar de huidige stand van zaken kun je aannemen dat autonoom rijden er gaat komen. Wat dit in juridisch, maatschappelijk en ethisch opzicht betekent zal de toekomst leren. Voor nu blijft het een interessante ontwikkeling,
die behalve aan aansprakelijkheidskwesties ook voeding geeft aan meer ludieke vragen. Wanneer gaat de eerste autonoom rijden-
de auto op voor zijn rijbewijs? Wie gaat de bekeuringen betalen voor snelheidsovertredin- gen, of voor fout parkeren als de auto zelf een plekje heeft gevonden? Wanneer zien we de eerste auto die autonoom aan het joyriden is? Het draait allemaal om productaansprakelijk- heid en daar zal de wetgever nog een hele kluif aan krijgen. Ik zal de ontwikkelingen op de voet volgen en u op de hoogte houden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *